Antons economie pagina

Een andere kijk op onze economie

Volgens Peter de Waard, columnist en medewerker van de Volkskrant, is het geldverspilling om een paar miljoen euro uit te geven voor een stukje geschiedschrijving van iets ‘onomkeerbaars’. Want zo omschrijft hij het nut van de euro-enquête die ‘een groep eurofobe intellectuelen […] en dandy Jort Kelder’ via een burgerinitiatief willen bewerkstelligen.

Op voorhand staat vast, zo schijft De waard, ‘dat er geen empirisch bewijs zal worden gevonden’ dat Nederland zonder de euro ‘welvarender, socialer of gelukkiger’ zou zijn geworden. En hij stelt dat zo’n enquête hooguit leidt tot ‘opinievinding’, terwijl haar doel nu juist ‘waarheidsvinding’ is.

Kort samengevat, een stelletje eurofoben en een dandy trekken iets in twijfel dat ons welvarender, socialer en gelukkiger heeft gemaakt en dat bovendien onomkeerbaar is, en ze willen een paar miljoen euro verspillen in een op voorhand kansloze poging om hun gelijk aan te tonen. Schande!

Maar klopt dat verhaal van De Waard wel, of roept hij maar wat. Er is niet zo heel veel inspanning voor nodig om aannemelijk te maken dat dit laatste het geval is.

Om te beginnen met de onomkeerbaarheid van de euro. Ze is, net als de talrijke muntunies die haar zijn voorgegaan, niets meer of minder dan een politieke constructie. Ze kan slechts blijven bestaan zolang er voldoende politieke draagkracht voor is. En het recente verleden heeft aangetoond dat die draagkracht afbrokkelt, vooral omdat steeds meer het inzicht doordringt dat het in stand houden van de euro een mate van fiscale en daarmee politieke integratie vereist die veel verder gaat dan de economische en democratische integratie van Europa tot nu toe is voortgeschreden. En dat leidt tot een steeds grotere weerstand onder de bevolking van vooral de Noordelijke Eurolanden.

Bedenk wat deze onomkeerbaarheid betreft, dat de wereld een lange geschiedenis van mislukte muntunies kent, en dat er op het moment van de invoering van de euro al de nodige kennis beschikbaar was over de slaag- en faalfactoren van dergelijke unies.

Dat brengt ons bij al het goede dat de euro ons volgens De Waard zou hebben gebracht. We zouden er volgens hem socialer en gelukkiger van zijn geworden. Een blik in de kranten volstaat om te zien dat je die stelling met een korrel zout mag nemen. Dat blijkt wel uit de negatieve verhalen in onder meer De Volkskrant over de Grieken die ons zouden hebben belazerd, over de Fransen die onze welvaart in gevaar zouden brengen door hun begroting maar niet op orde te brengen, en over de door de zuidelijke Eurolanden gedomineerde ECB, die de koers van de euro in een vrije val lijkt te hebben gebracht met haar QE operatie. Wat dat betreft lijkt de euro ons Europeanen eerder uiteen te drijven dan te verbinden. En daar word ik persoonlijk niet echt gelukkiger van.

En dan het punt van de welvaart, toch wel zo’n beetje het belangrijkste argument waarmee de euro aan ons burgers is verkocht. Volgens De Waard is het onweerlegbaar dat ze ons meer welvaart heeft gebracht, ‘dat er geen empirisch bewijs zal worden gevonden’ waaruit het tegendeel blijkt.

In de volgende figuur is de ontwikkeling van de welvaart in de Eurozone vergeleken met die van een aantal niet-Eurolanden om ons heen, te weten Het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Noorwegen, Zwitserland en Denemarken. Het betreft het reële BBP, dus na correctie voor inflatie (bron: FED). Haar ontwikkeling is in drie stukjes geknipt: vóór de invoering van de euro (1995 – 2001), tussen de invoering van de euro en de kredietcrisis (2002 – 2007) en daarna (2008 – kw3/2014).

 

Wat je ziet is dat vóór de invoering van de euro de ontwikkeling van de economieën van de Eurozone en van de genoemde niet-Eurolanden redelijk goed vergelijkbaar was. Dat veranderde in enige mate in de jaren na de invoering van de euro, waarin de Eurozone wat achterop raakte bij die niet-Eurozone landen. In de grafiek is te zien dat dit verschil vooral ontstond in de eerste twee jaar na de invoering van de euro.

Vervolgens ging het mis. Zowel de Eurolanden als de niet-Eurolanden werden zwaar getroffen door de kredietcrisis. Maar terwijl de niet-Eurolanden zich gemiddeld redelijk herstelden van de klap van de crisis, zijn de Eurolanden haar nog steeds niet te boven. Ze blijven maar doormodderen en laten nauwelijks nog economische groei zien.

Nu zou je kunnen denken dat dit achterblijven van de Eurozone het gevolg is van de ontwikkelingen in Zuid-Europa, waar de crisis het zwaarst huishield, de structurele problemen het grootst zijn, de werkloosheid tot depressie-hoogten is opgelopen en de inflexibiliteit die met de invoering van de euro is geïntroduceerd een effectieve monetaire oplossing onmogelijk maakt. Maar uit de volgende grafiek blijkt dat dit maar ten dele het geval is.


De grafiek laat zien dat Duitsland, Nederland en Frankrijk het al met al weinig beter deden dan het gemiddelde van de Eurozone. En dat is overigens ook niet zo vreemd, omdat deze landen een fors deel uitmaken van de totale economie van de Eurozone. Maar vooral blijkt uit de grafiek dat Duitsland, Nederland en Frankrijk het per saldo minder goed deden dan die niet-Eurolanden.

Nu kan het zijn dat dit toeval is, en dat die niet-Eurolanden het ook beter zouden hebben gedaan als de euro niet zou zijn ingevoerd. Maar dat lijkt niet waarschijnlijk, omdat ze het vóór de invoering van de euro ongeveer even goed deden als de Eurolanden. Al met al ligt het meer voor de hand dat de invoering van de euro, om wat voor reden dan ook, geen gelukkig besluit is geweest.

En daarmee kom ik bij het laatste punt, de doelstelling van een parlementaire enquête. De Waard stelt dat dit waarheidsvinding is. In de praktijk is het doel van dergelijke enquêtes wel wat breder, namelijk het verschaffen van inzicht om te komen tot waarheidsvinding en zo bij te kunnen dragen aan de ontwikkeling van toekomstig beleid.

Gelet op die doelstelling zijn de vragen die de initiatiefnemers van de euro-enquête zich stellen heel redelijk, en kan daar wat mij betreft nog een vraag aan worden toegevoegd: hoe komt het dat de Eurolanden het economisch duidelijk slechter hebben gedaan dan de niet-Eurolanden eromheen, en hadden we dat niet min of meer kunnen zien aankomen?

© Anton van de Haar, maart 2015    Dit artikel is ook verschenen op www.FTM.nl


Copyright © 2016 Anton van de Haar. All Rights Reserved.